Je zit urenlang te studeren, met je telefoon naast je aantekeningen, en je springt van vak naar vak. Het tentamen komt eraan, en er is weinig blijven hangen.
Deze gids over deep work voor studenten laat zien welke taken een blok krijgen. Je ziet hoe je een vak over je week spreidt en je op een tentamen voorbereidt. Je leert ook hoe je begint als je je niet lang kunt concentreren.
Wat is deep work en hoe gebruiken studenten het?
Cal Newport schreef het boek Deep Work (2016). Hij beschrijft deep work als professioneel werk zonder enige afleiding. Het brengt je mentale vermogens tot aan hun grens.
In je studie is dat het werk waarbij je hard moet nadenken. Als studiemethode werkt deep work in blokken: vaste periodes van geconcentreerd werk aan één doel. Regel vóór elk blok vier basiszaken:
- Telefoon uit: uitgeschakeld en in een lade of kast in een andere kamer.
- Eén vak: alleen het materiaal van dit vak op je bureau en je scherm.
- Een timer: 15 tot 90 minuten, afhankelijk van hoe fit je je vandaag voelt.
- Een opgeschreven doel: het resultaat dat je aan het einde wilt, op je protocolvel. Dat is een leeg vel voor je doel en stappen.
Wil je het begrip beter leren kennen, lees dan het artikel over de betekenis van deep work. De volledige volgorde van één blok staat in het artikel over de stappen van deep work.
Eén vak per blok: ruim eerst het vorige op
Eén vak per blok betekent dat je eerst het vorige vak opruimt. Studeren is vaak wisselen: statistiek, dan een essay, dan flashcards.
Sophie Leroy (2009) onderzocht wat het wisselen tussen werktaken kost. Ze ontdekte dat aandacht die bij een onafgemaakte taak achterblijft, de prestatie op de volgende taak schaadt. Haar studie noemt dat aandachtsresidu (attention residue).
Een papier van een ander vak op je bureau trekt je gedachten ook naar zich toe.
Tabbladen van het vorige vak kun je in een bladwijzermap zetten: opgeslagen, gesloten en uit het zicht. Hoe je de hele ruimte inricht, lees je in het artikel over een omgeving voor deep work.
Welke studietaken horen in een deep-work-blok?
Is je bureau leeg, dan is de volgende vraag de taak. Niet elke taak vraagt je beste focus. De taken die dat wel doen, laten je iets produceren.
Dunlosky en collega’s (2013) onderzochten leertechnieken. Oefentoetsen, dus jezelf overhoren, beoordeelden ze als zeer nuttig. Herlezen, markeren en samenvatten beoordeelden ze als veel minder nuttig.
Deze vier taken verdienen een blok:
- Opgaven: wiskunde-, natuurkunde- of boekhoudopgaven die je zelf oplost.
- Zelftests: flashcards, oude tentamenvragen of je eigen vragen. Beantwoord ze uit het hoofd.
- Schrijven: een essay, een practicumverslag of een hoofdstuk van je scriptie.
- Moeilijke nieuwe stof: een hoofdstuk dat je nog niet begrijpt. Werk het door, tot je er vragen over kunt beantwoorden.
Doe de moeilijkste ervan als je de meeste energie hebt. Bewaar lichtere taken voor als je energie afneemt. Hoe je het doel voor zo’n blok opschrijft, lees je in het artikel over concentreren tijdens het studeren.
Moet je urenlang één vak studeren of het spreiden?
Eén vak per blok betekent niet één vak de hele dag, of de hele week. Dunlosky en collega’s beoordeelden ook gespreid oefenen als zeer nuttig. Dat betekent dat je het studeren van een vak over de tijd verspreidt.
Geef elk vak dus op meerdere dagen een blok, in plaats van één lange sessie vlak voor het tentamen. Statistiek krijgt bijvoorbeeld één blok op maandag, woensdag en vrijdag, in plaats van de hele zondag.
Je blokken hoeven niet op het hele uur te starten. Sommigen houden van een vast rooster, anderen raken erdoor onder druk. Ontdek wat voor jou werkt.
Colleges en werkgroepen zijn de vaste punten van je week, dus zet je blokken in de gaten eromheen. Hoe je de week plant, lees je in het artikel over het plannen van deep work.
Hoe gebruik je deep work voor een tentamen?
Voor een tentamen is het verleidelijk om van ‘s ochtends tot ‘s avonds aan je bureau te zitten. Maar hooggeconcentreerd werk heeft een realistische bovengrens per dag. Die vind je in het artikel over het aantal uren deep work per dag.
Dit doe je op vier momenten van je studiedag, van een gemist doel tot de start van morgen.
| Als dit gebeurt | Doe dit |
|---|---|
| Je hebt een blokdoel niet gehaald | Stel het vast zonder te beoordelen; het laat je zien wat realistisch is |
| Je hebt steeds langer nodig om erin te komen, en het protocolvel helpt niet meer | Sluit de studiedag af, ook als het pas drie uur was |
| Je laatste blok is voorbij | Bekijk je protocolvel: wat heb je bereikt? |
| Je staat op het punt je bureau te verlaten | Schrijf één zin op: waarmee je morgen begint |
Gebruik de hele dag hetzelfde protocolvel en schrijf elk nieuw blokdoel onder het vorige. ’s Ochtends ga je zitten en weet je meteen wat te doen.
Wat als je je maar een paar minuten kunt concentreren?
Weten wat je moet doen is één ding. Duurt je focus maar een paar minuten, begin dan met een kort blok. Een blok van 25 minuten past bij een ongeconcentreerde dag, en 15 minuten als je sterk ongemotiveerd bent.
Vijftien minuten is beter dan niets. Juist bij grote of onaangename taken signaleert de timer mijn brein dat er een einde is. Ik zit niet eeuwig gevangen in het ongemak.
William Osler zei tegen studenten dat focus groeit als je hem gebruikt. In The Master-Word in Medicine schreef hij:
„… ontwikkel dat concentratievermogen dat groeit door het te oefenen …” (vertaald)
William Osler, The Master-Word in Medicine, Aequanimitas
Je eerste blokken worden niet perfect: je vergeet stappen, raakt toch afgeleid of neemt een langere pauze dan gepland. Je merkt ook hoe vaak je gedachten afdwalen. Dat is normaal, en het wordt beter met elk blok.
Na een paar weken is het proces routine. Kies tot die tijd elke dag de lengte op basis van hoe je je voelt.
Je eerste blok van 15 minuten kan vandaag beginnen, met één vak en één opgeschreven doel. Lees eerst een half uur, en je weet wat je doet als je gedachten afdwalen. Zo werkt het →
FAQ
Verbetert deep work je cijfers?
Deep work geeft geen garantie op betere cijfers. Voor een van de basiszaken, je telefoon uit de buurt houden, is wel een onderzoek.
Ward en collega’s (2017) ontdekten dat alleen al de aanwezigheid van je eigen smartphone je beschikbare denkcapaciteit vermindert. Het onderzoek mat die capaciteit, niet cijfers.
Wat is de kracht van deep work voor studenten?
Voor studenten is de kracht van deep work dat een paar geconcentreerde blokken meer opleveren dan een afgeleide dag. Drie geconcentreerde blokken van 45 minuten zijn meer waard dan acht uur halfgeconcentreerd werken. Je avond blijft vrij voor herstel, en dat heb je nodig om morgen weer te kunnen presteren.
Heb je als student een speciale plek nodig voor deep work?
Deep work als student vraagt een plek die je stil kunt maken, geen speciale plek. Sluit de ramen en de deur, en zeg tegen huisgenoten dat je de komende 45 minuten niet aanspreekbaar bent. Elke plek heeft zijn eigen storingen, dus schrijf je eigen checklist ervan op.
