Je komt onderaan een bladzijde en kunt niet zeggen wat erop stond. Je gaat terug naar boven, en het gebeurt opnieuw.
Zo lees je geconcentreerd: maak je klaar vóór bladzijde één en geef elk blok een doel. Een blok is een vaste periode van lezen met een timer en één doel. Je krijgt ook drie acties voor als je gedachten afdwalen, en een duidelijk punt om te stoppen.
Waarom dwalen je gedachten af als je leest?
Je brein stopt niet met denken alleen omdat je leest. Daarom komen er steeds gedachten op over andere taken, invallen en boodschappen.
Je brein is bang ze te vergeten. Dus herhaalt het elke gedachte en dringt het je tot handelen.
Lezen verbergt het moment waarop je gedachten de tekst verlaten. Je ogen blijven langs de regels gaan. Later merk je dat er niets van de bladzijde is blijven hangen.
Ook je telefoon, lawaai of een moe hoofd kunnen je wegtrekken. Die pak je aan vóór bladzijde één.
Hieronder lees je wat je doet als een gedachte je van de bladzijde trekt. Je leest ook wat je doet als je de draad kwijtraakt. Waarom concentratie in het algemeen misgaat, lees je in het artikel over oorzaken van slechte concentratie.
Maak je hoofd, je telefoon en je kamer klaar vóór bladzijde één
Afleidingen van buitenaf beginnen vaak al voordat je het boek openslaat. Check dus eerst hoe wakker je bent. Pak daarna je telefoon, lawaai en je bureau aan.
Wil je je tijdens het lezen concentreren, maak deze check dan de eerste stap van elk blok.
- Je hoofd: Vraag jezelf of je wakker bent en helder kunt denken. Het antwoord bepaalt hoe lang je leesblok wordt.
- Je telefoon: Zet hem uit en leg hem in een lade in een andere kamer. Laat hem niet op tafel liggen.
- Lawaai: Doe oordoppen in of zet een koptelefoon met ruisonderdrukking op. Gesloten ramen helpen, maar ze houden niet elk geluid tegen.
- Je bureau: Laat alleen de tekst, een pen en twee vellen liggen. Op het protocolvel staat je doel. Op het gedachtevel noteer je afleidende gedachten.
Zodra je telefoon de kamer uit is, merk je hoeveel rustiger je hoofd wordt.
Lees je op een scherm? Sluit alle programma’s en browsertabbladen die je niet voor de tekst nodig hebt. Of open een apart browservenster alleen voor de tekst.
Hoe je andere onderbrekingen buiten geconcentreerd werk houdt, lees je in het artikel over afleidingen vermijden tijdens deep work.
Geef je lezen een einde en een doel dat je kunt checken
Is je bureau klaar, zet dan een timer. Hij laat je brein weten dat het lezen nu begint en ook een einde heeft. Dat maakt beginnen makkelijker bij teksten die je niet graag leest.
Je leesblok werkt net als elk geconcentreerd werkblok. Misschien vraag je je daarom af of lezen als deep work telt. Dat lees je in het artikel over lezen als deep work.
Schrijf daarna je blokdoel op het protocolvel. Schrijf op wat aan het einde klaar is, niet wat je gaat doen.
| In plaats hiervan | Schrijf dit blokdoel |
|---|---|
| Hoofdstuk 4 lezen | Het hoofdargument van hoofdstuk 4 staat in drie regels op mijn vel |
| Het rapport doornemen | De drie belangrijkste bevindingen van het rapport zijn genoteerd |
| Vanavond een uur lezen | Hoofdstuk 6 en 7 zijn uitgelezen |
Maak het doel ambitieus maar haalbaar. Is het te groot, dan raak je overbelast en kun je niet beginnen. Is het te klein, dan heb je geen drive.
Het doel geeft je richting en drive. Het hoort je geen stress te geven. Staan timer en doel, dan kun je de tekst openen.
Wat doe je als je gedachten afdwalen tijdens het lezen?
Loopt je blok eenmaal, dan is stap één: merken dat je gedachten de tekst verlieten. Kies daarna de actie die past bij wat er gebeurde. Afdwalen tijdens het lezen gaat samen met minder begrijpen.
Sanders en collega’s (2017) vonden dit verband toen ze leesstrategieën testten. Letten op afdwalen hielp mensen om hun aandacht bij de taak te houden. Maar ze begrepen minder.
In hetzelfde onderzoek hielp dieper nadenken over de tekst mensen om meer te begrijpen.
Ga dus na het opmerken terug naar je doel of je volgende stap. Dat trekt je de tekst weer in.
| Wat er gebeurde | Wat je doet |
|---|---|
| Een gedachte trok je weg: een taak, een inval, een boodschap | Noteer een steekwoord op het gedachtevel en ga terug naar je doel |
| Je raakte de draad kwijt in de tekst | Schrijf de volgende ministap op het protocolvel en voer hem uit |
| Je las dezelfde zin drie keer | Je bent moe: maak het blok korter, beweeg, doe een powernap of lees later |
Een volgende ministap kan zijn: vat de laatste alinea die je begreep samen in één regel. Lees je moe toch door, dan krijg je alleen bladzijden die je opnieuw moet lezen.
Hoe je langer bij je taak blijft, lees je in het artikel over betere focus tijdens deep work. Ben je moe, lees dan het artikel over concentreren als je moe bent.
Sluit elk leesblok af met een notitie over waar je bent
Met de acties voor afdwalende gedachten blijf je lezen tot de timer afgaat. Loopt het lezen op dat moment lekker, ga dan door.
Loopt het niet, dan heeft je brein een pauze nodig, ook al voel je het niet. Zonder pauzes worden de volgende blokken slechter.
- Stop als de timer afgaat en het lezen niet loopt. Lees niet eerst nog één bladzijde.
- Noteer waar je bent in één zin op het protocolvel. Noem het laatste stuk dat je las en wat er nu komt.
- Vergelijk met je blokdoel: Heb je het helemaal, gedeeltelijk of helemaal niet gehaald? Niet beoordelen, alleen vaststellen.
Dertig seconden notities besparen je minuten als je weer begint. Na verloop van tijd traint het vergelijken met je doel je inschatting van wat realistisch is in één blok.
Neem daarna een echte pauze en laat je telefoon uit. In de pauze is je telefoon het gevaarlijkst. Even snel checken wordt al gauw 15 minuten scrollen.
Hoe lang je pauzes moeten zijn, lees je in het artikel over de lengte van pauzes bij deep work.
Lees moeilijke teksten als je energie hoog is
Je volgende blok kan korter of langer zijn, want je energie schommelt gedurende de dag. Lees veeleisende teksten als je energie hebt, en lichtere als de energie afneemt. Energie verspillen aan een makkelijke tekst is net zo inefficiënt als een zware tekst zonder energie lezen.
- Als je fris bent: Lees dan zware teksten die je moet begrijpen of gebruiken. Denk aan een hoofdstuk uit een studieboek, een rapport of een contract.
- Als je energie afneemt: Lees dan lichtere teksten, zoals een roman of een artikel dat je uit interesse leest.
- Gedurende de dag: Je blokken zijn niet even lang. ’s Ochtends misschien 45 of 90 minuten, ‘s middags nog maar 25.
Stop voor die dag met lezen als je blokken slechter worden en er niets van de bladzijde blijft hangen.
Twee signalen laten dat zien. Je hebt langer nodig om in de tekst te komen, en het protocolvel helpt niet meer. Dezelfde signalen geven ook het moment om een deep work-sessie te stoppen aan.
Een goede leesdag bestaat uit een paar goede blokken achter elkaar. Drie geconcentreerde blokken van 45 minuten per dag zijn meer waard dan acht uur halfgeconcentreerd werken. Zo werkt het →
FAQ
Moet je naar muziek luisteren tijdens het lezen?
Mijn advies voor lezen: laat muziek weg. Muziek bezet een deel van de aandacht die je voor de tekst nodig hebt, ook al voelt het niet zo.
Kun je niet lezen zonder muziek, zet dan instrumentale muziek op zonder zang en zonder plotselinge wisselingen. Houd één playlist op repeat.
Hoe lang moet je lezen voordat je pauze neemt?
Kies je leestijd op basis van hoe je je vandaag voelt. Twijfel je, begin dan korter.
Lees 90 minuten als je maximaal fit en gemotiveerd bent. Lees 45 minuten als je fit, geconcentreerd en gemotiveerd bent, en 35 als je ergens ertussenin zit. Lees 25 minuten als je ongeconcentreerd bent en 15 als je sterk ongemotiveerd bent.
Kun je je focus voor lezen trainen?
Ja, meditatietraining kan helpen. Zanesco en collega’s (2016) onderzochten mensen na één of drie maanden dagelijkse meditatie, ver weg van hun normale leven. Daarna dwaalden hun gedachten minder af, ook tijdens het lezen.
Mediteer als aparte oefening, niet tijdens leesblokken of pauzes.
