Je blokt „focustijd” in je agenda en leest elders over „deep focus” en „deep work”. Het klinkt als één ding in drie verschillende jasjes.

Tussen focus work en deep work zit een echt verschil. Hieronder zet ik de woorden op een rij en laat ik zien waar de grens loopt. Daarna lees je hoe je van een focusblok deep work maakt.

Wat betekent „focus” eigenlijk?

„Focus” wordt voor vier verschillende dingen gebruikt, en de meeste verwarring ontstaat doordat ze door elkaar worden gehaald:

BegripWat het beschrijftDe vraag die het beantwoordt
FocusJe aandacht, vastgehouden bij één gekozen taakWaar is mijn aandacht?
FocustijdEen tijdslot in je agenda dat vrij blijft van onderbrekingenWanneer ben ik beschermd?
Focus workElk werk dat je met volle aandacht doetHoe werk ik?
Deep workJe zonder afleiding focussen op een cognitief veeleisende taakHoe werk ik, en waaraan?

Focus is de toestand, en focustijd is het tijdslot. Deep work heeft de toestand nodig en een veeleisende taak.

Een blok focustijd kun je net zo goed met e-mail vullen. Alleen de laatste rij vraagt ook waaraan je werkt.

Waar houdt focus work op en begint deep work?

Bij die laatste rij loopt de grens. Focus work wordt deep work als twee voorwaarden samenkomen.

De taak vraagt al je denkvermogen, en niets kan je ervan wegtrekken. Beide komen rechtstreeks uit de definitie:

„het zonder afleiding focussen op een cognitief veeleisende taak” (vertaald)

Cal Newport, pagina over zijn boek Deep Work op zijn website

Dat is het hele verschil. Om een taak te toetsen, stel je twee vragen: zou het resultaat slechter worden als je ondertussen een gesprek voert? En is alles wat je kan onderbreken uitgeschakeld of uit het zicht?

Twee keer ja betekent deep work. Alleen ja op de tweede vraag betekent focus work aan een makkelijkere taak. Routinewerk dat je ook afgeleid kunt doen, zoals de meeste e-mail, heet meestal shallow work.

Is deep work hetzelfde als flow?

Nee, en geen van die twee vragen gaat over flow. Flow is een toestand die tijdens deep work kan ontstaan, maar deep work hangt er niet van af.

Cal Newport legt het verschil tussen deep work en flow uit in een aflevering van Huberman Lab. Die heet Dr. Cal Newport: How to Enhance Focus and Improve Productivity.

Hij onderscheidt doelgericht oefenen van flow en zegt dat deep work je vaak voorbij je comfortzone brengt. Flow ligt volgens hem dichter bij een prestatietoestand dan bij een oefentoestand.

Ik streef nog steeds naar flow. Alles wat ik doe om een blok voor te bereiden, dient om erin te komen. Maar flow is fragiel, dus flow kan niet de maatstaf zijn.

Waarom je gefocust voelen iets anders is dan gefocust zijn

Flow is niet het enige gevoel dat je kan misleiden. Drie dingen voelen als focus en zijn het niet. Muziek is er één van.

Dit zijn alle drie de dubbelgangers van focus, met wat elk je geeft in plaats van focus:

  • Energie: koffie geeft je drive, en sommigen merken niet dat ze ongeconcentreerd worden. „Energie zonder richting is onrust, geen concentratie.”
  • Aangenaamheid: muziek maakt het werk aangenamer, en dat verwar je makkelijk met productief zijn.
  • Opgaan in iets: een interessante link of een onderzoekszijpad voelt als werk, maar hoort niet bij de huidige taak.

Opgaan in iets herken je het moeilijkst. Je kunt op het web surfen of een schijnbaar productief idee najagen en er helemaal in opgaan.

De tijd vliegt, en toch raak je je taak niet aan. Opgaan in iets is dus op zichzelf geen toets.

Wat helpt, is je eigen geest opmerken terwijl hij afdwaalt: een vaardigheid die metacognitie heet. In het begin merk je hoe vaak je afdwaalt. Dat is normaal en geen teken van zwakte, en het wordt beter met elk blok.

De test is simpel: één blok met muziek, één zonder. „Vergelijk niet het gevoel, maar het resultaat.” Koffie krijgt dezelfde test op twee dagen, beoordeeld op het daadwerkelijke werkresultaat, niet op hoe wakker je je voelde.

Hoe maak je van focustijd deep work?

Als het gevoel niet de maatstaf is, dan zijn de voorbereiding en het resultaat dat wel. Een tijdslot voor focustijd beschermt alleen de tijd.

Om er deep work van te maken, heb je een veeleisende taak nodig en geen afleiding daarbinnen. Agendatools blokkeren het tijdslot voor je, maar ze bepalen niet wat erin gebeurt.

De eerste helft is de taakkeuze: een veeleisende taak, in een blok waarin je energie hebt. Een makkelijke taak verspilt die energie, net zoals een moeilijke taak zonder energie niet van de grond komt.

De stappen hieronder regelen de tweede helft: geen afleiding. Ze beginnen bij de kleinste eenheid, één enkel blok geconcentreerd werk: beheers dat, en herhaal het dan.

  1. Zet je smartphone uit en verstop hem in een andere kamer.
  2. Sluit alle programma’s die je niet nodig hebt en zet Niet storen aan.
  3. Stel de timer in voor het blok.
  4. Je protocolvel is het vel voor doelen en werkstappen. Schrijf het blokdoel erop als afgerond resultaat: „De opzet is klaar.”
  5. Parkeer afleidende gedachten in een paar steekwoorden op het gedachtevel, een tweede vel speciaal daarvoor. Keer dan terug.
  6. Schrijf de volgende ministap op als je niet weet hoe je verder moet.

Het eerste blok duurt het langst. Het tweede gaat sneller, omdat je werkomgeving al klaarstaat: bureau opgeruimd, smartphone verstopt, koptelefoon klaar. Alleen het doel is nieuw, en dat schrijf je onder het vorige op hetzelfde protocolvel.

De agenda geeft je het tijdslot. Na een paar blokken duurt de voorbereiding nog maar een paar minuten. In ruil daarvoor krijg je 45 minuten deep work aan één veeleisende taak.

FAQ

Is deep focus hetzelfde als deep work?

Niet zoals ik de twee begrippen gebruik. Deep focus beschrijft je toestand; deep work vraagt ook waaraan je werkt.

Mijn voorstel: gebruik deep focus voor hoe geconcentreerd je bent. Gebruik deep work voor het zonder afleiding focussen op een veeleisende taak.

Is de pomodorotechniek deep work?

De pomodorotechniek is een timermethode. De taak en de afleidingen bepalen of een sessie deep work is.

Bij mij hielp Pomodoro soms. Maar beginnen moest ik nog steeds met wilskracht, en precies die ontbrak.

Hoe lang moet een deep work-blok duren?

De lengte van een deep work-blok hangt af van je toestand. Die loopt van 15 minuten als je sterk ongemotiveerd bent tot 90 minuten als je maximaal fit bent.

Als je fit, geconcentreerd en gemotiveerd bent, is 45 minuten ideaal. Begin bij twijfel liever korter, want je kunt altijd overtrekken.

Hoeveel uur deep work kun je per dag doen?

Volgens mij ligt de realistische bovengrens voor uren deep work per dag bij vier tot zes. Sommigen doen minder, anderen meer. Acht uur met volle concentratie willen werken is onrealistisch.